14 Ekim 2019, Pazartesi

Sprinkler Nedir?

Sprinkler sitemi Nedir?

Tarihçe:

“Islak boru sprinkler sistemi”  İngiltere’de 1812 yılında Royal  Drury Lane tiyatrosunun mimarı Sir William Congreve  tarafından  tiyatronun yangından korunması  için uygulanmıştır. Kurulan sistem otomatik değildi. İlk otomatik sprinkler sistem yine İngiltere’de Philip W. Pratt tarafından 1872 yılında Frederick Grinnell ‘in piyano fabrikasında uygulanmış ve Grinnell ismini almıştır. Sprinkler sistemi Amerika’da 1884 yılında daha ziyade büyük fabrikalarda yangından korunmak için kullanılmaya başlanılmıştır.

Kullanım amacı:

Sprinkler sistemleri kurulumun yapıldığı alanda ortaya çıkacak yangını tamamen söndürmek veya bastırmak amaçlı kullanılır. Farklı tiplerdeki Sprinkler sistemleri kullanıldıkları alanda bulunan yanıcı maddenin cinsine göre yangın üçgeninin (Isı haline dönüşmüş enerji, oksijen ve yanıcı madde) arasındaki ilişkiyi keserek veya ögelerden birisini ortadan kaldırarak söndürme işlemini yapar.

Yasal zorunluluk 

Ülkemizde 2009 Yılında yayınlanan Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik (B.Y.K.H.Y )TS 9704-10636 ve NFPA standartları esas alınmaktadır.

Sprink Tipleri

Sprinkler sistemleri genel olarak altı ana tipe ayrılır ;

  1. Islak boru Sprinkler sistemleri

  2. Kuru boru Sprinkler sistemleri

  3. Deluge Sprinkler sistemleri

  4. Pre–action sprinkler sistemleri

  5. Su-Köpük Sprinkler sistem

  6. Su spreyi Sprinkler sistem

 

Islak boru sprinkler sistemler

Islak boru sprinkler sistem diğer tiplere göre daha fazla kullanım alanına sahiptir. Ana parçalarının daha az ve basit olması nedeniyle diğer Sprinkler tiplerine göre daha güvenilirdir.

Sistemin çalışması;

Sprinkler sistemlerinin başlangıcında tehlike sınıfı seçilir sonrasında başlık seçimi en uç noktadaki basınç değeri ve islak_alarm_vanalaribunlara bağlı olarak boruların hidrolik çaplaması yapılarak pompa seçimi ve su miktarı hesaplanır. Sistemin en önemli elemanlarından olan “Sprinkler başlığı”  seçilen derecede bünyesinde belirli bir ısıya ulaştığında genleşerek içinde bulunduğu cam tüpü patlatan özel bir sıvı ile donatılmıştır. Ayarlı olduğu ısıya ulaşan sprinkler başlığının cam tüpü patlar. Sprinkler boru hattının içinde basınçlandırılmış olarak beklemekte olan su açılan başlık hattından yangın bölgesine suyu boşaltır. Yapılan hesapları düşük tehlike, orta tehlike, yüksek tehlike sınıflarına ayırmakla beraber kendi içlerinde de ayrıca sınıflara ayrılırlar.

Sistemin malzemelerinin ve hesaplarının yapılması kadar uygulamanın yapılacağı binanın çatısının yapısı, depodan en uç noktaya kadar boru tesisatının bağlantı ekipmanlarının seçimi, boru bağlantısının nasıl yapılacağı önemlidir.

 

sprinkler_nedir

 

Kuru boru sprinkler sistemler

sprinkler_nedir2

 

Daha ziyade soğuk bölgelerde donma ihtimali bulunan ve ısıtılmayan binalarda tercih edilir. Islak boru sistemlerden sonra en çok kullanılan tiptir. Isı 400F altına düşmedikçe pek tercih edilmez

Sistemin çalışması;

sprinkler_nedir3

Sistem devreye girmedikçe boruların içerisinde su bulunmaz, sprinkler borularının içerisinde su basıncından daha düşük basınçta hava mevcuttur. Alarm vana gurubunun üzerindeki çek vana üstten gelecek daha az bir basıncın alttaki yüksek su basıncını karşılayacak şekilde tasarlanmıştır. Herhangi bir sprinkler başlığı açıldığında borulardaki hava boşalacak ve çek vana altına hapsolmuş su borulara dolacak ve patlayan sprinklerden yangın bölgesine boşalacaktır. Islak boru sprinklerde olduğu gibi kuru boru sisteminde de ayarlı olduğu ısıya ulaşan sprinkler başlığı açılacaktır. Kuru boru sistemindeki havanın boşalması için geçen süreden dolayı ıslak boru sistemine göre daha geç müdahale edecektir.

Kuru boru sprinkler sistemin dezavantajları

  • Daha karmaşık bir sistemdir, malzeme adedi fazladır.
  • Montaj ve bakım maliyeti yüksektir.
  • Dizayn esnekliği azdır.
  • Müdahale zamanı daha geçtir.
  • Korozyon potansiyeli daha yüksektir.

Deluge sistemsprinkler_nedir9

Sistem devreye girmedikçe boruların içerisinde su bulunmaz, boruların içerisinde atmosferik basınç vardır. Sisteme montelenen başlıklar açıktır (ısıya duyarlı özel sıvı ve cam tıkaç yoktur.). Bu sistem özel tehlikeli bölgelere ve yangının süratle yayılacağı varsayılan bölgelere, bazen de insanların tahliyesinin problemli olduğu alan ve geçitlere uygulanır. Sistemde su deluge vananın altında beklemektedir ancak yangın alarm sisteminden gelecek sinyalle vana açılıp suyu borulara gönderir. Yangın alarm sistemi tehlikenin durumuna göre seçilir örneğinduman dedektörü, ısı dedektörüveya optik alev dedektörü gibi.

Alarm sisteminden gelen bir sinyal panel üzerinden deluge vanaya intikal eder ve vananın açılmasını sağlar. Sistem kuruluş amacına göre manuel de çalıştırılır.

Sistemin çalışması

Alarm sisteminden veya çekme kolundan gelen sinyal panelden teyit süresinin aşılmasıveya ikinci sinyalin panele ulaşması sonucu,panel sinyali deluge vanaya intikal ettirir ve deluge vana suyun borulara geçmesini sağlar. Bütün başlıklar açık olduğundan hepsinden müdahale edilmiş olur.

Pre- action sistem.

Özellikle kazaen çalışması arzu edilmeyen müzeler, kütüphaneler, el yazması eser depoları, nadir sanat eserlerinin korunduğu alanlar, data merkezleri vs.gibi yerlere kurulan bir sistemdir. Islak boru- kuru boru ve deluge sistemin karışımıdır. Kurulum amacına göre tek ve çift sinyalli iç kilit sistemi ile çalışabilir sistem ayrıca manuel olarak da çalışır.

Sistemin çalışması

Tek sinyalli sistem kuru boru sistemine benzer ama detektörden gelen alarm sinyali ile devreye girer ve kuru boru sisteminden ıslak boru sistemine döner. Çift sinyalli sistemde ise detektörden gelen sinyal ile birlikte sprinkler başlığının da açılmış olması gerekir yalnızca sprinkler başlığının açılması veya detektörden gelen bir sinyal arıza olarak bildirilir sistemdeki rezerv hava bitmedikçe pre-action vana suyun borulara geçmesine müsaade etmez. Pre-action sistemlerde geniş bir dizayn alanı gerekmektedir.

Su Spreyi Sprikler sistemi

Çalışması ve görünümü itibariyle Deluge sisteme benzemekle beraber Deluge sistemin tam tersidir. Döşeme alanını korumak için tasarlanmıştır. Başlıkları alışılmış sprinkler başlığından değişiktir dört ayrı çok kullanılan tipi vardır (Oval- Fan tipi –Ful daire ve dar jet tipi). Trafoların soğutma yağlarının soğutulması, Turbo jeneratörlerin bilyeli yataklarının soğutulması, ayrıca zemin üstü gaz ve sıvı yakıt tanklarının soğutulması işlevinde sıkça kullanılır. Özellikle hidrojen tanklarının yırtılmasını, patlamasını ve yangının yayılmasını önlemek için soğutulmalarında kullanılır.

 

sprinkler_nedir10 (1)

 

Sprinkler Sistemlerinin ana parçaları;

  • Sprinkler başlığı
  • Islak alarm vanası
  • Yükselen Milli vana
  • Check Vana
  • İzleme anahtarlı kelebek Vana
  • Akış anahtarı ( Flow switch)
  • Drain Vana
  • Akış ölçer
  • Su deposu
  • Yangın Pompa seti

One thought on “Sprinkler Nedir?”

  1. Pingback: Klasik, Menfezli Yangın Kapıları ile her çeşit yangından korunma sistemleri.

 

Content retrieved from: https://www.aydinyangin.com/hizmetlerimiz/hizmetlerimiz/sprinkler-sistemleri-2/sulu-sprinkler-sistemleri/sprinkler-nedir/.